Kakuma ni eneo lisilo na umeme wa gridi ya taifa — liko mamia ya maili kutoka kwenye mtandao wa kawaida wa umeme. Kwa miaka mingi, maisha yalikuwa yakisimama giza linapoingia: familia zilitumia mishumaa, mafuta ya taa na makaa, na biashara ndogo zilitumia jenereta kwa saa chache tu kwa siku, kwa bei kubwa.
Lakini sasa hali inabadilika. Kampuni ya nishati ya Marekani, Renewvia, kwa kushirikiana na UNHCR, imejenga shamba la sola na hifadhi ya betri linalounda mtandao wa umeme wa eneo hilo — unaohudumia nyumba na biashara ndani ya makazi ya wakimbizi na katika jamii ya wenyeji wanaozunguka. Hili limethibitishwa na ziara ya moja kwa moja ya Kakuma iliyofanyika tarehe 14 Novemba 2026.
Renewvia ilianza mwaka 2019 na gridi ndogo ya majaribio ya kilowati 60. Mradi huo ulifanikiwa, na mfumo ukakua hadi kilowati 541, ukiwasha zaidi ya nyumba na biashara 3,000. Sasa, kwa msaada wa fedha kutoka CEI Africa Foundation, kampuni hiyo inapanua mfumo hadi megawati 2.5 — itaongeza miunganisho mipya 15,600 na kufikisha umeme safi kwa watu zaidi ya 100,000, na kuifanya kuwa mojawapo ya gridi kubwa zaidi za kibinafsi za sola barani Afrika.
"Tunapanuka hadi megawati 2.5 mwaka huu kwa fedha kutoka CEI Africa Foundation. Tutaunganisha miunganisho mingine 15,600 — nyumba na biashara kote kambini. Inaonekana itakuwa gridi ndogo kubwa zaidi ya aina yake barani Afrika," anasema Douglas Cox, Mkurugenzi wa Maendeleo ya Miradi ya Afrika wa Renewvia.
Mabadiliko hayo tayari yanaonekana. Zoe Furniture, duka la samani, sasa linatumia zana za kisasa badala ya kukata kwa mikono, na linapokea oda kubwa zaidi. Peace House, biashara ya ushonaji, imebadilisha mashine za miguu na kuwa za kisasa za viwandani. "Umeme huu ni nafuu sana. Kwa shilingi 500 za Kenya tu, tunapata umeme unaodumu siku nzima," anasema Jean Banywesize, meneja wa Peace House.
Mwangaza Florence, mfanyabiashara wa Kalobeyei, anasema watoto wake sasa wanaweza kutazama televisheni, kuchaji simu na kupika kwa umeme. Jarnot Nderea, mfanyabiashara mwingine, anaendesha friji, friza na mashine ya kutengeneza maji — na maziwa na mtindi haviharibiki tena kama zamani. Filomena Kigwa, meneja wa saluni, anasema wateja wameongezeka na mashine zake zote zinafanya kazi.
Umeme huo tayari unawasha shule kadhaa na minara ya simu, na mpango huo pia unalenga kuwasha visima vinne vya UNHCR na hospitali kubwa zaidi ya kambi.
Chanzo: GreenMax Capital — https://www.greenmaxcap.com/case-studies/powering-a-community-renewvia-energy-s-kakuma-kalobeyei-mini-grid ; Jon Williams, "Kakuma: Where Hope Defies Despair" — https://jonrpt.substack.com/p/kakuma-where-hope-defies-despair

